Sviđa mi se

Srbija, rat i plakat: 1914-1918

This article is also available in: English

Priča o tri plakata, tri autora i tri kampanje za pomoć Srbiji u Prvom svetskom ratu

Institut za istoriju oglašavanja, čiji je osnivač Vladimir Čeh, otvara sutra izložbu Srbija, rat i plakat: 1914-1918.

Samo mali broj ljudi u Srbiji zna za kampanje koje su u vreme Prvog svetskog rata vodile zemlje-saveznice Francuska, Velika Britanija i SAD. Široj javnosti nisu poznate ni istorijske činjenice, ni organizacija i način sakupljanja pomoći, kao ni autori najuspešnijih plakata u tim kampanjama.

Tri  plakata koja su na autora projekta ostavila najjači utisak u tim kampanjama delo su Teofila Štajnlena za Francusku, Sampsona Černova za Veliku Britaniju i Malvine Hofman za SAD. Malo je poznato da su umetnici o kojima je reč bili vezani za Srbiju i da imaju i druge radove u vezi sa njom.

Pored toga, saznaće se na izložbi:

Osnov izložbe su crteži i fotografije troje umetnika, a biće prikazani i radovi po kojima su oni ostali poznati u istoriji umetnosti.

Kada je Štajnlen u pitanju, na izložbi su prikazana četiri originalne litografije (otisci od pre 100 godina) i sedamanest replika koje u naslovu imaju termin „Srbija“.  Prikazan je proces stvaranja plakata „Journeé Serbe“, od slike originala Štajnlenovog ulja koje se čuva u Luvru (čiji je on detalj iskoristio za plakat), preko nekoliko skica rađenih pre finalnog rešenja i tri varijante plakata – bez teksta, sa francuskim i sa engleskim tekstom.

U delu posvećenom Samsonu Černovu prikazani su njegovi manje poznati radovi: replike kolorisanih portreta poznatih Srba tog doba. Potrete je, kao i određen broj drugih motiva, sam Černov radio uljem na platnu, odnosno „kolorisao“ na temelju svojih crno-belih fotografij. Na izložbi je i jedan original, uramljeno ulje na platnu, pozajmica iz muzeja u Čačku. Zasebno je prikazan  „razvojni put“ njegovog najpoznatijeg dela, simbola srpske vojske, portreta ratnika znanog kao „Oko sokolovo“.

U delu posvećenom Malvini Hoffman prvi put će javno biti prikazani njeni crteži koje je uradila putujući sa ekipom američkog Crvenog krsta po Srbiji 1919. godine, kao i istoriografski fakti u vezi sa njenim aktivnostima za pomoć  Srbiji u Velikom ratu, pronađeni u Getty institutu u LA.

Prikazan je i umetnički put od fotografije ratnog srpskog reportera Miloja Igrutinovića koja prikazuje umirućeg srpskog vojnika na ostrvu Vido, do primene njegovog lika na  plakatu „Serbia needs your Help“,  razglednice, naslovne strane publikacije  „Kossovo day“ i primene na skulpturu Sv. Franje.

U drugom delu izložbe skrenuta je pažnja na francusku, britansku i američku kampanju sa istim zadatkom: pomoć  Srbiji. Kampanje su vođene u zemljama od kojih je jedna imala pozitivnu (FR), jedna neutralnu (SAD), a jedna (VB) negativnu sliku o Srbiji.

Da li se, šta i kako promenilo u komunikaciji sa populacijom za ovih 100 godina? O tome će biti reči na stručnom skupu u okviru izložbe.

Realizaciju izložbe pomogli su Ministarstvo kulture i informisanja republike Srbije i ambasade SAD i Francuske.